Embrace the fear

Ik ben gelovig opgevoed en alhoewel er ook positieve dingen waren aan het geloof ervaarde ik het vooral als een beklemmend iets. Het gevoel dat god er altijd is en naar je kijkt, beoordelend vanuit zijn troon of je het wel of niet goed genoeg doet, was iets waar ik me heel bewust van was. Dit leidde er uiteindelijk toe, na wat gebeurtenissen, dat ik zo angstig werd dat ik op een gegeven moment zelfs niet meer naar buiten durfde en alleen maar depressief thuis zat. Voor mij werkte deze angst verlammend. Dit is misschien een extreem voorbeeld van angst maar dit is wel de basis van mijn fascinatie voor hoe anderen met angsten om gaan. Mijn angst kwam voort uit geloof en de invulling die ik hier zelf aan gaf, maar sinds ik geleerd heb hier open over te praten met anderen kwam ik er achter dat velen, en in mijn beleving iedereen, angsten met zich mee draagt.

Angst is voor iedereen anders maar een universele angst is de angst van het niet zeker weten. We weten ondertussen al heel veel zeker, maar op de vraag waarom we hier precies zijn en wat er gebeurt als we straks dood gaan heeft nog niemand een goed wetenschappelijk onderbouwd antwoord op weten te vinden. En daarnaast is er ook de angst dat we nergens 100% op kunnen bouwen. De wereld is in beweging. Alles kan kapot en aan alles komt een eind, wanneer en waarom precies blijven vaak onbeantwoorde vragen. Tenzij je gelovig bent natuurlijk.

Hoe we hier mee om gaan, met de onmacht van ons kleine individuutje in een enorme maatschappij in een nog massalere wereld gaat ons verstand te boven. Ik ben er van overtuigd dat iedereen een manier heeft gevonden om met deze onmacht om te gaan. We gaan bijvoorbeeld sociaal wenselijk gedrag vertonen (straks dan ben ik niet leuk genoeg en ben ik alleen), worden de perfecte echtgenoot (misschien dat deze ons dan niet inwisselt voor een ander?) en controleren we voordat we de deur uit gaan nog even snel alle sloten en het fornuis ook al weten we dat het toch wel goed zit. Voorbeelden van extremere versies zijn; OCD (als ik niet drie keer mijn handen was gebeurd er iets verschrikkelijks met mij of een dierbare), depressie, een burnout of een eetstoornis. Nogmaals; ik wil niet beweren dat dit de waarheid is, dit is iets waarin ik mij verdiept heb en mijn eigen conclusies uit getrokken heb.

Positieve kant
Het interessante aan angst vind ik ook wel weer dat het een ontzettend grote drijfveer is in ons leven, al dan wel niet de meest belangrijke drijfveer. De drang om te slagen, te presteren en om zo veel mogelijk te weten te komen. De angst om te mislukken of om het fout te doen kunnen je ook stimuleren om beter te worden om uiteindelijk echt te slagen in waar je naar streeft. Vinden we nieuwe dingen uit en misschien uiteindelijk zelfs geluk. Trots omdat we iets bereikt hebben en een bepaalde rust dat je het goed gedaan hebt.

Mensen als dieren
Zonder de sociale druk of angst zouden we in mijn fantasie weer een soort beesten worden, die alleen maar zouden leven voor het op tijd eten, slapen en seks met de behoefte om ons voort te planten.

 Onderzoek

Hoe dan ook wil ik gaan onderzoeken hoe mensen in verschillende lagen van de maatschappij omgaan met hun angst. Wat zij hiervoor doen of laten en vooral op wat voor manier dat zich uit. Dit wil ik doormiddel van interviews doen, of door een dag met ze mee te lopen in hun dagelijkse bezigheden. Het moeilijke is wel misschien dat mensen niet bewust zijn van hun angst. De kunst word dan om toch een goede observatie te maken en hier uit dan zelf een conclusie te trekken. Misschien zelfs zonder dit te benoemen. Ik wil dit het liefst op een zo integere manier doen. Of ik deze mensen dan ook letterlijk in mijn werk wil gaan opnemen met naam en angst is voor mij nog niet duidelijk. Het liefst niet eigenlijk maar daar moet ik gaande weg nog achter komen.
Man bijt hond achtig

Ik wil graag een voorbeeld geven van mijn oma, zij heeft de oorlog meegemaakt en is bang om dingen weg te gooien. Zo heeft zij bijvoorbeeld een emmer met knopen en een trommel met sleutels. Deze kiept zij soms om, om ze zorgvuldig een voor een te tellen. Dit werkt geruststellend voor haar. Deze handeling zou ik graag door een acteur willen laten na spelen in een kale ruimte. Ik ben benieuwd naar het beeld en het gevoel dat het opwekt.

De vraag is ook of ik de handeling wil laten zien omdat het een bepaalde rust opwekt bij de toeschouwer of omdat ik een angst wil opwekken? Het liefst zou ik beide willen oproepen, door de stilte en kalmte maar dat toch de eentonige handeling iets verontrustends oproept. 

Is dan de handeling interessant of zou dit abstracter kunnen? Is daarbij het hardop tellen van de knopen belangrijk of is juist de stilte en het vallen van de knopen al genoeg?

Ook zie ik iemand voor me die steeds een schilderij recht probeert te hangen. Er weer even vanaf loopt op goed te kijken of het recht hangt en het dan weer verhangt.

De vraag is ook nog of ik iemand er tussen zet die op een kleedje steeds weer op staat en dan weer door zijn knieën gaat om te bidden naar allah. Mijn angst is dat het werk dan meer over het geloof zal gaan en niet meer om de manier waarop wij omgaan met angst.

Ook lijkt het mij leuk om een interactieve acteur te hebben die mensen hardop in hokjes plaatst. Discriminatie is namelijk ook een manier van omgaan met angst vind ik. Nou hoeft het voor mij niet zo extreem maar een opmerking zoals: “jij bent zeker een kunstenaar met dat niet gekamde kapsel en je veelste wijde trui’. Maar de vraag is in hoeverre deze past bij de rest van de stukjes en de andere stukjes overspoeld.

Het publiek wil ik vragen om niet te praten meer vanaf een bepaald punt.

Een glazen half donkere kamer waar 1 persoon in mag om deze performances te bekijken die tegelijk plaatsvinden. Het overige publiek blijft achter de ramen naar de persoon in de kamer kijken. Er is de kamer 1 ingang tegen de muur staan bodyguards die je ook observeren. Deze zou ik ook een zonnebril op kunnen zetten zodat je niet zeker weet of ze naar je kijken. Ik zou de acteurs ook emotieloze maskers op kunnen zetten zodat je ook niet meer de gezichten kan zien en of ze naar jou kijken of niet.

Ik ben benieuwd naar het effect op jou als toeschouwer in deze kamer terwijl het overige publiek naar jou kijkt. En of de bodyguards dan nog echt nodig zijn. 

Wat wil je? Hoe wil je dat gaan doen? Wat is daar voor nodig? Wat wil je bereiken?

 En dat is mijn fascinatie van het geloof, de zekerheid die het bied, van structuur en regels, van een gemeente waarop je kan terug vallen als het even niet meer lukt en een god als almachtige vader die je door het leven leid, met de hemel (als je het goed doet) als kers op de taart. Het grappige is wel, nu daar op terug kijkend dat in mijn beleving het geloof ontstaan is uit angst. De angst dat we niet weten wat we hier eigenlijk moeten doen, waarom we hier zijn en vooral wat er met ons gebeurt als we dood gaan. Deze angst, is in mijn beleving een universele angst, en of we hier nu bewust of onbewust mee bezig zijn er komt een moment in ieders leven dat dit een ding is waar we ons zorgen over maken. Doen we het wel goed? Zijn we wel gelukkig? Wie zijn we nou eigenlijk?

De meesten van ons proberen ons toch op een zo goed mogelijke manier aan te passen aan wat we denken dat hoort. Een goede baan, een leuke partner, een gezinnetje en een diertje erbij. We leven in een maatschappij waarin dit allemaal mogelijk is, we hebben het hartstikke goed in ons vrije Nederland, maar waarom stijgt het aantal zelfmoorden elk jaar en hebben steeds meer mensen last van een burnout, een angststoornis of worden depressief? Ik vraag me ook zeker af of dit komt omdat er steeds meer over gepraat word en het dus steeds meer een ding word of omdat er op ons als mens steeds meer een druk van buiten af is om op een zo productief en maatschappelijk correcte manier te functioneren?

Mensen willen ergens bij horen, we zijn tenslotte kudde dieren en eenzaamheid is iets wat de meesten van ons kosten wat kost vermeiden. Dus helemaal jezelf zijn is eigenlijk geen optie, want als je wil ‘slagen’ in het leven zul je toch aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. In mijn beleving doet ieder dit om zijn eigen manier.